همیشه، صاعقه در کشتزار می روید
همیشه، حادثه در رهگذار ناهموار
به روزگارِ هیاهویِ بادها با برگ
همیشه مزه ی مرگ
میانِ میلِ تو و انتظارِ شیرین است.
کلاغ آمد و بر شاخسارِ سبزت زیست
و غارغارِ کبود ش
کبوترانِ ترا از بهار بیرون کرد
و چشمهای ترا با حضورِ تاریکش
کنارِ بسترِ غمناکِ سرد، جیحون کرد.
دروغ بود دروغ
کسی که با تو نشست
کسی که آینه ها را
هماره در تو شکست.
زمان، به زردی پاییز در تو پرپر گشت
زمین، ز آینه های شکسته نیلی شد.
دلت به بادیه، سر کوفت
غمت کجاوه ی لیلی شد.
عزیزِ گمشده در آه!
جوانه را به سلامی سپید دعوت کن!
ترانه را به کلامی، دوباره مهمان باش!
اگرچه «سینه تو ساحلِ سلامت» نیست
و موجهای هراس
به سوی قایقِ دلتنگ مانده ی تو، هنوز
در راه اند
بیا! دوباره بیا! نازنینِ اَبرسرشت
برای تازه ترین برگهای فروردین
شکوهِ منتشرِ صبحگاهِ باران باش!

رضا مقصدی

دیگر فرصتی نمانده
که از لاشه ات بیرون بخزی
قبل آن که خاطرات خاکستری
گور ذهنت را بکاوند
یادگارهای سیاه ،
زشت ،
زمخت ،
سرد ،
مانا
ببین چگونه تباهی شعله می کشد
هنگامی که پا می فشاری
هنوز بر زندگی
و بر کالبدی که فرا گرفته ست تو را
در شرم یک رسوایی

وهم کجاست؟
ارتداد چیست؟
امروز چقدر تب داری؟
مرداب را نشانم بده

عفریت بختک شکارت خواهد کرد
در تمام راهِ کابوس
بر سینه ات می نشیند
احمق!
نفس مذابش را در رگهای هذیانت حس نمی کنی؟
نمی فهمی این تناوب نحس را در هر حرکت؟
آری
شکارت می کند
در تمام شب
دیگر فرصتی نمانده
تو مانده ای و این لاشه
که باید به درونش بخزی

زمانی نیست
نوری نیست ابن کورسو
که تو را از سیاهی واهمه ات بیرون کشد
در این سردابه
پنهان شدن را فایده ای نیست

قربانی شو!
این سهم توست
که در کالبد وسواست بخزی
و باز نگردی
از اقرار آخرین

دیگر فرصتی نمانده

برادر !
بگو
به یاد داری کودکی‌هایمان را

زمان ترقه و توپ مرواری ،
روزگار سه قطره خون ،
بیگانه ،
زمانه‌ی دو ریالی و ساعتها به کیوسکی زرد آویخته ماندن ،
آن وقت‌ها که میشد با کمی قلع و پاره‌ای سیم
چیزی ساخت که ترانه ای بخواندت از "بانوی قرمزپوش"
"پسرهای وحشی"،
"جزیره‌ی زیبا".
و نیز ساده می‌شد چیزی نوشت
و با تمبری سوتش کرد به آن سوی دنیا ،
ساکرامنتو ،
ریکیاویک.

زمانی که بلیت شرکت واحد هنوز گنجی بود
و قلعه رودخان هنوز رمزی داشت
از یارانی که به خاک خفتند
در نفیر باران و برگ و سرب.
و بکرترین جای دنیا هفت‌خونی بود و شاه معلم
و آرزو بود در آغوش دود و بوی "پیلا " خوابیدن
و ترس از "اسپا" امانمان نمی‌داد در مال‌روهای پر مـِه و پیچ
و تنها تکه نانی به دست
علاج ترس

هیچ به یادت می‌آید؟
آن وقت‌ها می شد هنوز در "کاکتوس" خوابید ،
یا در ورای آن پنجره بلند هجده سالگی‌ها
پنهانی مـِی خورد
و بر صف طولانی چراغ‌های خیابان روبرو
یا پیک‌های خالی و چرک نیمه‌شب خیره ماند
هزل گفت ،
یاحقی شنید،
شعر سرود ،
مُرد.

یادت می آید زمانی را که خانه‌ها این همه دور نبودند
و می شد به یک سکه دو تومانی دلگرم بود
"نصرت" مرکز کهکشان موسیقی بود
سینما آبشار ، آبشار رنگ
و دریغ بود و سیگار پشت سیگار
بهمن ،
آزادی ،
تیر ...

روزگاری که دختر همسایه رازی به دامن داشت
و رستگاری‌مان بهایی نداشت ،
جز شبی در بوفه‌ی اتوبوسی کثیف
خوابیدن در راه.
بودن آسان بود .
آن وقت که نه باد پاییز بود و نه ماسه‌ی ساحل
که یاران مرده را به آغوش کشد.
شهر رام بود
اگر چه تازیانه‌ی کوچه‌هایش از هر سو کشیده.
نگو به یادت نمی آید انبوه کتاب‌ها را
مرزهای بریده را ، دوستان رفته را
ما را.
و آن کلاف‌های پیچیده‌ی ابریشم را در آرزوی شلواری
راستی چه سبک بود آوار خاطره‌ها آن وقت،
همه رقص بود و خانه آبستن از قهقهه
و آن‌سوتر عکسی که سوخت ،
پاکتی که باز نشد،
سازهای ناکوک اما
دوستانی کوک.
جنگ بود و لباس‌های خاکی
مردمان خاکی‌تر
و آماس بار هستی در هیاهوی آژیر قرمز
که معنی و مفهوم آن این بود
"کسی دیگر زنده نیست از حالا !
بی او به لانه‌هاتان باز‌گردید!"
شهر پر ‌صف
صف خود زندگی

چاره چیست؟
می‌دانی ؟
هنوز می‌ترسم،
از سگ ،بی تکه نانی درکف ،
و از دختر همسایه
بی آرزویی به دامن،
از اتوبوس، بی بلیتی در جیب،
از پنجره‌های منتظر ،بی کسی در راه،
از شهر بی باران ،
خانه ،بی یاران ،
کوچه‌های تنگ،
مرگ بی مرثیه ،بی آهنگ
از ننگ.

مـَـرد !
مهم نیست اگر گوشه‌ای به یادت نمی آید ،
اما نگو به یاد نمی‌آوری
که هم‌راهت بوده‌ام در همه‌ی این ها
نگو یادت نمی آید
که من رفیقت بوده‌ام
...

بی معرفت ، می دانی چقدر گریسته ام امشب برای این دوخط و نصفی لعنتی تو؟ حالا هی بگو ببخشید. حالا هی لودگی کن و گیلکی آب نکشیده حرف بزن. من که دلم شکست. چکارش می کنی؟ هان؟

***

کمک

این پرنده در دست من مرده است
به من کمک کنید
این پرنده دیگر خواب نمی بیند

شاهرخ ستوده فومنی

بشنوید

طرح از بزرگمهر حسین پور

«مرا به حال خودم بگذاريد»

مرا به حال خودم بگذاريد
سنگ‌ها
خسرو مرده است
و شما بي‌قراريد
نامش روي كدام شما حك شود.

مي‌خواهم
در تاريكي سينما بنشينم
و رؤياهايم را ببينم
رؤياهايي كه فقط
در تاريكخانه‌هاي شما ظاهر مي‌شوند.

مرا به حال خودم بگذاريد
صف‌ها، باجه‌ها!
همه‌تان به خانه‌ي خود مي‌رويد
تنها اوست
در صف ناآشناياني بي‌بازگشت ايستاده است
و دلش
براي باجه‌ي سينما تنگ مي‌شود
تنها او
به پشت سرش نگاه مي‌كند و پيش مي‌رود.

مرا به حال خودم بگذاريد
تا صداي قطار را بشنوم
كه چهره‌ي او را دور مي‌كند.

آه خسرو مردگان!
با چشم بسته چطور بازي مي‌كني
در فيلمنامه‌اي كه نشانت ندادند
در جمع مردگان تماشاچي
كه از دلتنگي بسيار
آه مي‌كشند.

بازي مكن
فرقي ميان تماشاگر و بازيگر مردگان نيست.
بازي مكن
خيمه‌شب‌بازي‌ها فقط براي ادامه‌ي زندگي بود

***
«اشباح»

بركه‌ي اشك است
سينه‌ام
و پرندگاني شاد
بازي‌كنان به صورت من آب مي‌فشانند.

آه خسرو، پادشاه شكست‌خوردگان!
تمام لشكريان پارچه‌يي‌ات متواري شدند
سربازاني از نور، سايه‌ها
تو خسرو اشباح بودي.

آه‌ها از هر سوي بامداد بيست و هشتم تيرماه
به خانه‌ي تو روان‌اند
تو خسرو اشباح بودي
سيرت نديده
تمام مي‌شوي.

دو بركه‌ي اشك است
سينه‌ام
و پرندگاني كه به صورت من آب مي‌فشانند
از پاهايت كه سرد مي‌شوند
خبري ندارند.

شمس لنگرودي

بيست و هشتم تيرماه 87

برای شنیدن دستی به تصویر بکشید

ه.ا.سایه

***
آخ که امروز دلم چقدر ابتهاجش را کم آورده بود
باری...

... دود آخرین پک سیگارش را عمیق تر از همیشه به درون سینه کشید. نگاهی به اطراف انداخت و وقتی مطمئن شد کسی او را نمی بیند ته سیگارش را زیر پا انداخت و خاموش کرد. در آن نیمروز اواخر بهار ،نیمکتهای باغ محتشم از همیشه تنهاتر به نظر می رسیدند. آن سوتر چند نوجوان که تازه از امتحانات پایان سال تحصیلی فارغ شده بودند انتقام بیدارخوابی های خرداد را با بازی کردن با کیف و کتاب مدرسه می ستاندند.
سروصدای خیابان در لابلای برگهای درختان باغ گم می شد . کافی بود تا چند قدم جلوتر بروی تا دیگر خودت باشی و یک نیمکت تنهاتر از تو و سکوت درختان و همهمه گنجشکان و باد. پیرمرد نگاهی به ساعت کهنه بند چرمی اش کرد ، شانه ای بالا انداخت. انگار دیگر نه دیر بود و نه زود. ساعت را از مچش باز کرد و ناگهان با حرکت تندی که از او بعید می نمود آن را به داخل حوض روبرویش انداخت. صدای برخورد ساعت با آب ، دو پرنده ای را که روی نیمکتی در گوشه روبرو نشسته بودند پراند. لحظه ای بعد آن دو در میان کاج های مطبقی که چون وصله ناجور با بی سلیقه گی در میان درخت های تنومند باغ کاشته شده بودند ،گم شدند.
پیرمرد از سر ملالت خمیازه ای کشید. پیاده روی طولانی در شهری که در سالهای دور او را با تمام شور نوجوانی اش در آغوش کشیده بود برای او خسته کننده می نمود. از خیابان بیستون شروع کرده و لختی در سبزه میدان درنگ کرده بود. کتابخانه میان میدان که زمانی پرستشگاه او بود اکنون تبدیل به غرفه های اغذیه فروشی شده بود. در جستجوی رد پایی از سالهای جوانی راهش را به آفخرا کج کرده بود. کوچه ها تنگ تر از خاطره شان می نمودند و انبوه آپارتمان های ناموزون و کج و معوج دیگر یادگاری از گذشته نداشتند. مغازه رنگ رزی ابتدای گذر حاج آقا بزرگ سالها بود که تخریب شده و به جایش یک ساختمان باریک و بی هویت نشسته بود. از اغذیه فروشی کثیفی که هر روز پاتوق او و دوستان دبیرستانی اش بود نیز چیزی باقی نمانده بود جز مخروبه ای که پناه گاه چند کارتن خواب از خانه رانده بود. خدا می دانست آن اغذیه پیچ ابراهیم نام ، همان که دوستانه "آ ایبی " صدایش می کردند اکنون در کجای خاک این شهر خفته بود.

در سنگین مدرسه اما هنوز آنجا بود. همان جا میان یک چهارچوب قهوه ای رنگ بزرگ ، درون یک دیوار قطور خشتی قدیمی جا خوش کرده بود. بی هیچ نشانی از تابلوی یی که زمانی بر آن نصب شده بود که این جا مدرسه است. "دبیرستان ابوریحان - منطقه یک آموزش و پرورش رشت" . مدرسه ای که نوجوانی پیرمرد در میان صدای پای دانش آموزانش روی تخته کوب بازمانده از ایوان خانه اعیانی ش محو شده بود ، اما تو گویی میان همهمه شان در حیاط سیمانی کوچکش ، میان صدای آژیر و قرآن عبدالباسط و ترانه های "بی جیز" ، لابلای ثانیه هایی که گذشتند بی آن که ردی از خود به جای بگذارند جز در موهای خاکستری پدر ، در تارو پود تمام این ها ردی از پیرمرد باقی مانده بود. چیزی که پیرمرد را می آزرد. چیزی از جنس حسرت...

تاب نیاورده ، بی درنگ راهش را ادامه داده بود. از کنار حمام حاج آقا بزرگ که زمانی نامی داشت و آبرویی گذشته بود. اما چند قدم آن سوتر داغ عشقی کهنه آزرده بودش. عشق نوجوانی در کوچه تنگ عاشق ها ، همان طور که در آن سالها صدایش می کردند. کوچه همان جا بود، انگار جا خوش کرده بود با آجرهای نارنجی رنگش تا ابد . همان کوچه ای که دبیرستانش را به فروغ ، دبیرستان دخترانه آفخرا متصل می کرد. و چه سوگندهای ابلهانه ای که در آن کوچه باریک برای بر سر پیمان ماندن نخورده و چه کاغذها که بین عاشقان دل خسته دست به دست نشده بود...

با یادآوری آن عشق کودکانه ناخودآگاه پوزخندی زد. زمان می گذشت. دیگر حتی آن چند نوجوانی که کتاب درسی شان از سر لج مبدل به توپ بازی کرده بودند کم کم خسته می شدند و راهی خانه هاشان.
ناگاه سرمایی در وجود پیرمرد نشست. سرمایی گزنده اما دل پذیر ، همان احساس قدیمی پس از سالها باز گشته بود. احساسی که وقتی برف می آمد و مدرسه بی هوا تعطیل می شد ، انبوه نوجوانان فراری از کتابهای فرمایشی را به سینماها می کشاند.
شهر زنده بود ، اگر چه صدایش در لابلای درختان افرای باغ گم می شد. هم چنان زنده بود ، اگر چه خاطرات پیرمرد را در خود مدفون کرده بود. پیرمرد سیگاری دیگر گیراند. دردی در درونش پیچید و تمام آن خاطرات تلخ و شیرین را به خود اندود. به حوض نگاه کرد، به درختان کاج و افرای باغ ، به همخوابگی گنجشکان مست با نسیم ... درد عمیق تر شد . پیرمرد دود سیگارش را بیرون داد . چشمانش را بست. آخرین بازدم ...
ساعت ته حوض از حرکت باز ماند...

* عکسها از آلوچه خانوم

غمگینم
از من گله نکن خاتونک ،تو خودت بودی که به من آموختی با چمدان هایت دشمنی کنم ، که تو را چه بی رحمانه از من می گیرند. تو خودت بودی که یادم دادی چگونه می توان رشک ورزید بر چرخش عقربه های ساعت که نمی دانند ، نمی توانند که بدانند ، نباید چرخید ، وقتی دو جفت چشم بادام تلخ این گونه در سکوت با هم حرف می زنند. تو خودت بودی که یادم دادی می شود تا سحر بیدار خوابی کرد، می شود به یاد دست های مهربانی که ساکت ، با متانت ، خواستی یا چه می دانم با هر صفت خوب دیگر دنیا گاهواره ات می شوند ؛ غمگین بود و لب گزید و به هیچ جا خیره ماند. مگر نمی دانستی که تکه بهترین مرا با خود می بری نازنین ؟ مگر نمی دانستی که شب ها ، همه ی شبها ، بی تو یلداست.
انصاف نبود ، اعتراف کن ! انصاف نبود که مرا با سکوتم ، مرا با تنهایی هایم ، مرا با خود تنها بگذاری. بگو ، من نمی رنجم ، بگو که می فهمی که خانه بی تو خالی ست. بگو که می دانی چه سخت است دیدن صبحی که از لبخند تو تهی باشد. چه سهمناک است جاده ای که تو در آن همراه نباشی. چه تلخ است بوی قهوه ای که تو از آن جرعه ای نصیب نداشته باشی. چه تاریک است صبحی که بی لبخند تو بدمد. چه مهیب است بی تو بودن در حوض خانه ای که تکرار چشمهای بادام تلخت هر لحظه در آیینه شش گوش هایش می پیچد . بگو می فهمی تردید مرا چون آن فواره خرد بر ساعت نیمروز . بگو می چشی تشنگی اطلسی های آرزوهایمان را آن گاه که در تکرار هزار باره نبودنت، ترا فریاد می کشد.
خاطره دوردست و آبی من ، خسته ام ،می خواهم بخوابم ، بر بستری که تا همیشه از شور تو سرشار می ماند ،
بر عطر گیسویت که ناز بالش من است ،
برایم لالایی بگو ،به خوابم بیا ،چون قاصدکی که باد می آوردش.می نشیند که بماند
یا تو نیز آرام بخواب
امیرزاده تنها ،
همسر خوب ،
یار من ،
بی من،
بمان...

"Song"

A bud has burst on the upper bough
(The linnet sang in my heart to-day)
I know there the pale green grasses show
By a tiny runnel, off the way
And the earth is wet
(A cuckoo said in my brain: Not yet. )

I nabbed the fly in a briar rose
(The linnet to-day in my heart did sing)
Last night, my head tucked under my wing
I dreamed of a green moon-moth that glows
Thro’ ferns of June
(A cuckoo said in my brain: So soon )

Good-bye, for the pretty leaves are down
(The linnet sang in my heart to-day)
The last gold but of upland’s mown
And most of summer has blown away
Thro’ the garden gate
(A cuckoo said in my brain: Too late. )

Dramatic Verses by Trumbull Stickney -1902

چی ظولماتی ایسه اه یا
مه ره وهل خورشیده بیدینم
مه ره فاندیر

چه ظلماتی ست این جا
بگذار خورشید را ببینم
به من نگاه کن

***

شیمی ورجه عاشقی لافا زه ان حکایته آبدانی باغ و کشکرته
چاهه نازنینه سکوت طاقت کرده خاله یه ناره

در حضور شما از عاشقی لاف زدن حکایت باغچه و کلاغ است
سکوت نازنین چاه طاقت چوب آب کشی را ندارد

*****

حروفم را مي شمري‎:‎
‎... ...‎
حرفي در ميان نيست
من بي حروف‏
از تو سخن مي گويم
بي حساب و کتاب‏
بي سرانگشتي براي شمردن و‏
آب دهاني که قورت مي دهم از شگفتي ‏
تو اينجايي و حرفي ديگر در ميان نيست
اي نتيجه زندگي ‏
بهار‎ ‎
از هر کجا که صلاح بداند مي آيد‎ ‎
حتي‎ ‎
از جيب رب دشامبر زمستان سيصد و‎ ‎
هشتاد و شش.‏

شمس لنگرودی